Przejdź do treści

Jakie zanieczyszczenia znajdują się w powietrzu i jakie są zagrożenia?

O zanieczyszczonym powietrzu mówimy coraz częściej. To poważny problem, ponieważ polskie miejscowości znajdują się na szczycie listy z najbardziej zanieczyszczonym powietrzem w całej Unii Europejskiej.

Zanieczyszczenie powietrza wywołują wszelkiego rodzaju substancje o stanie gazowym, stałym albo ciekłym, które notowane są w ilościach większych niż dopuszczalne. Wtedy może ono powodować negatywny wpływa na zdrowie człowieka, zwierząt, a także roślin, a ponadto prowadzić do skażenia środowiska – wody, gleby.

W Polsce największe zanieczyszczenie powietrza notowane jest w okresie od jesieni do wiosny, czyli w okresie grzewczym. Wówczas głównym powodem problemu jest tak zwana niska emisja, czyli emisja pochodząca przede wszystkim z domowych pieców grzewczych. To właśnie ona najczęściej prowadzi do smogu.

Jakie zanieczyszczenia znajdują się w powietrzu i jakie niosą ze sobą zagrożenia?

Pyły zawieszone – PM2.5 i PM10

Pyły zawieszone są głównym składnikiem smogu. Są klasyfikowane ze względu na wielkość cząstek – wyróżniamy zatem pyły PM2.5 oraz PM10, które zawierają różne związki organiczne i nieorganiczne groźne dla człowieka.

  • PM2.5 (particulate matter 2.5) – to pyły o cząsteczkach wielości 2,5 mikrometra albo mniejszej.
  • PM10 (particulate matter 10) – pyły o cząsteczkach wielkości 10 mikrometra albo mniejszej.

Pyły zawieszone PM2.5 oraz PM10 stanowią bardzo duże zagrożenie, ponieważ prowadzą do chorób układu oddechowego i krążenia, a także skracają średnią długość życia. Zmniejszają płodność i powodują wady wrodzone. Są one szczególnie niebezpieczne dla kobiet w ciąży, dzieci i seniorów, ale każdy może odczuć ich negatywne oddziaływanie.

 

Lotne związki organiczne (benzopireny)

Dużym zagrożeniem dla człowieka są również lotne związki organiczne (benzopireny), które wytwarzane są jako produkty uboczne różnych procesów przemysłowych, w tym także wskutek palenia w domowych piecach niskiej jakości węglem oraz śmieciami. Również znajdują się w dymie tytoniowym.

Szczególnie niebezpieczne są węglowodory aromatyczne, w tym benzen (C6H6) oraz benzo-a-piren, które posiadają działanie kancerogenne. Wywołują reakcje alergiczne, bóle głowy, ogólne zmęczenie.

 

Metale ciężkie

W zanieczyszczonym powietrzu również znajdują się metale ciężkie, które powstają wskutek niskiej emisji. To głównie ołów, arsen, nikiel oraz kadm.

Metale te, gdy dostaną się do organizmu człowieka, mogą powodować zatrucia, a także odpowiedzialne są za powstawanie nowotworów.

W zanieczyszczonym powietrzu znajdują się również inne niebezpieczne zanieczyszczenia, w tym dioksyny, tlenek węgla CO, dwutlenek siarki SO2, tlenki azotu NOX, pyły węglowe.

Jak radzić sobie z zanieczyszczonym powietrzem?

Chociaż prowadzone są różne programy mające na celu zmniejszenie zanieczyszczenia powietrza w Polsce, to co roku sytuacja jest podobna – powietrze jest u nas znacznie gorsze niż w innych krajach unijnych.

Duże zanieczyszczenie powoduje, że coraz więcej osób decyduje się na kupno oczyszczacza powietrza oraz stosowanie maseczek antysmogowych podczas przebywania na zewnątrz.

 

 

 

 

 

 

 

 

Najlepszym wyborem będzie skuteczny oczyszczacz powietrza PM10, PM2.5, który wyposażony jest w filtr HEPA pozwalający na wychwycenie większości nawet tych najmniejszych zanieczyszczeń. Filtry w oczyszczaczach należy wymieniać regularnie, ponieważ tylko wtedy mogą zapewnić maksymalną skuteczność działania.

 

Zatem powietrze w Polsce, w szczególności w okresie grzewczym, jest bardzo niebezpieczne. Warto więc regularnie sprawdzać jego zanieczyszczenie, co można zrobić ze specjalnymi aplikacjami, a wtedy, gdy normy są przekroczone, ograniczyć przebywanie na dworze i stosować oczyszczacze powietrza w swoim domu.

Stan powietrza w Polsce

Jeśli spojrzeć na smogową mapę Europy, to na północy i na zachodzie kontynentu dominuje kolor zielony. Na południu i na wschodzie jasny zielony przeplata się z żółtym i pomarańczowym. Natomiast w samym centrum kontynentu, widoczna jest wielka, czerwona plama. Tą plamą, obrazującą najgorszą jakość powietrza, jest niestety Polska.

smog

O polskim powietrzu można powiedzieć wiele, jednak najczęściej mówi się o nim w negatywnym kontekście. Nic dziwnego, że tak jest, bo w kwestii czystości powietrza jesteśmy na szarym (dosłownie!) końcu Europy – tuż obok Bułgarii i Słowacji. I o ile w krajach, w których zanieczyszczenie powietrza jest sporym problemem można jeszcze napotkać zielone wyspy, wskazujące na obszary, w których oddycha się zdecydowanie łatwiej, to w Polsce – praktycznie za wyjątkiem północy – cały kraj pulsuje na czerwono.   

Życiodajne powietrze

Człowiek potrzebuje do życia trzech podstawowych czynników: wody, jedzenia i powietrza. I o ile, na dwa pierwsze czynniki mamy bezpośredni wpływ i coraz częściej wybieramy pełnowartościowe, zdrowe produkty bez konserwantów i sztucznych dodatków, to z powietrzem nie jest już tak łatwo. Oddychamy tym, co znajduje się – a w zasadzie unosi – w naszym otoczeniu. Nie możemy wybrać powietrza bez wątpliwej jakości dodatków. A tych jest w nim niestety coraz więcej…

Stężenie benzo(a)pirenu w Europie na rok 2012 ( fot. Polski Alarm Smogowy)

Źródło – Polski Alarm Smogowy

78% składu powietrza to azot, jakieś 20% tlen, a potem?… Potem jest ta “cała reszta”. I to właśnie owa reszta wpływa negatywnie na nasze zdrowie, powoduje złe samopoczucie lub problemy ze snem. To właśnie składniki zmienne zawarte w powietrzu (np. dwutlenek siarki czy tlenek diazotu) i zawiesiny (pyły i sadza) przyczyniają się do tego, że jesteśmy jednym z najbardziej zanieczyszczonych krajów Europy.

Polska Chinami Europy

Co wspólnego Państwo Środka ma z krajem nad Wisłą? Oprócz wielkiej sympatii do Fryderyka Chopina z Chińczykami łączy nas niestety także jakość powietrza. Wystarczy spojrzeć na zdjęcie Krakowa w środku sezonu grzewczego, by zrozumieć, że do zanieczyszczonego Pekinu wcale nie jest nam tak daleko. Gospodarka oparta o węgiel, szukanie oszczędności w domowych budżetach, stare piece, spalanie śmieci, niska świadomość społeczna, ogrzewanie węglem niskiej jakości…  – wszystkie te elementy przyczyniają się do częstego przekraczania norm powietrza w obu państwach.

Pekin - jak na dłoni widać, że nic nie widać (fot. Wikipedia, Scott Meltzer, Public Domain)

Pekin – jak na dłoni widać, że nic nie widać (fot. Wikipedia, Scott Meltzer, Public Domain)

Według wytycznych Unii Europejskiej dni z alarmem smogowym, nie powinno być w roku więcej niż 35. Tymczasem, jeśli spojrzeć na dane w Polsce za miesiące „styczeń – początek października 2017 roku”, okazuje się, że w Warszawie było ich już 30, w Rybniku 35, a w Krakowie aż 44! A przecież dopiero wchodzimy w szczyt sezonu grzewczego.

Najbardziej zanieczyszczone i najczystsze miasta Polski

A gdyby tak w środku zimy, wyjechać z miasta?, najlepiej w góry? Odetchnąć pełną piersią, nabrać świeżego powietrza, spojrzeć na to wszystko z dystansu…  Lepiej uważaj, gdy dotrzesz na miejsce! Wśród miejscowości z najbrudniejszym powietrzem w Polsce od lat przodują te z południa Polski.

Według raportu Państwowego Monitoringu Środowiska wśród górskich miejscowości niezmiennie NAJBARDZIEJ ZAKURZONE SĄ: Nowa Ruda, Nowy Targ, Sucha Beskidzka, Nowy Sącz, Zakopane i Żywiec. Powodów do dumy nie mają także takie miasta jak: Opoczno, Rybnik, Proszowice, Tomaszów Mazowiecki i Godów – tutaj normy czystego powietrza przekraczane są nie tylko w sezonie grzewczym

Trochę więcej szczęścia mają mieszkańcy Podlasia, Pomorza i województwa Warmińsko-Mazurskiego – to tam odnotowuje się najlepsze wyniki stanu powietrza.

Z ostatnich badań wynika też, że istnieje także miasto w Polsce, które jako jedyne (!) spełnia normy jakości powietrza. To Słupsk.

Wśród najczystszych polskich miast znajdują się również: Działoszyn, Liniewko Kościerskie, Gdynia, Władysławowo, Kwidzyn, Koszalin, Zamość, Suwałki i Gdańsk.

Czyste powietrze w Polsce? Wyjedź nad Bałtyk! (fot. Unplash)

Czyste powietrze w Polsce? Wyjedź nad Bałtyk! (fot. Unplash)

Jak sprawdzana jest jakość powietrza?

Inspekcja Ochrony Środowiska stworzyła sieć monitoringu jakości powietrza. W całym kraju istnieje 300 stacji pomiarowych, z czego na ok. 160 stacjach wykonywane są już automatyczne pomiary jakości powietrza. Ciepłe miesiące są dla nas bardziej łaskawe niż te zimowe, jednak trzeba pamiętać, że toksyczne substancje są obecne w powietrzu przez cały rok. Jeśli chcesz trzymać rękę na pulsie, sprawdzaj aktualne dane o stanie powietrza. Znajdziesz je na przykład w aplikacji mobilnej Jakość powietrza w Polsce (tu dane wyświetlają się w czasie rzeczywistym) i na portalu Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska: www.powietrze.gios.gov.pl. Monitorowanie aktualnego stanu powietrza to pierwszy krok, by nie dać się smogowi. W okresie zwiększonego zagrożenia pyłami, pamiętaj żeby mniej czasu spędzać na otwartym powietrzu i ograniczyć sport na zewnątrz. Jeśli już musisz wyjść na zewnątrz, weź ze sobą maskę przeciwpyłową. Na pewno się przyda.

Czego można dowiedzieć się z publikowanych wyników? Przede wszystkim:

  • jakie stężenie w powietrzu mają pyły zawieszone PM10 i PM2,5,
  • tlenek i dwutlenek azotu,
  • dwutlenek siarki.

Wyciskarka wolnoobrotowa czy sokowirówka?

To najbardziej wartościowe piękno pochodzi z natury. To z niej czerpiemy inspiracje i na jej łonie wypoczywamy, nabierając energii. Z natury pochodzi wszystko co zdrowe i dobre dla nas, dlatego coraz częściej chcemy tej natury we własnych domach. Jeżeli zależy nam na zdrowiu i bogatych w minerały produktach, idealnym rozwiązaniem będzie wyciskarka wolnoobrotowa do owoców i warzyw.

wyciskarka wolnoobrotowa

Szybko nie oznacza dobrze. Mimo, iż cały współczesny świat pędzi w zastraszającym tempie i my chcąc nie chcąc biegniemy wraz z nim, warto od czasu do czasu zwolnić i napić się pysznego, pełnego zdrowia soku. Główną zaletą wyciskarki wolnoobrotowej jest jej wolne tempo przyrządzania soku. Zapytacie pewnie dlaczego to takie wyjątkowe, skoro sokowirówka też przyrządza soki i to o wiele szybciej. Otóż soki robione przez sokowirówki są wodniste, mniej smaczne i pozbawione większej ilości wartości odżywczych, a co najważniejsze są krótkotrwałe, podczas gdy soki przygotowane w wyciskarce wolnoobrotowej można przechowywać do 48 godzin. Poniżej film demonstrujący zachowanie soków po upływie jednej godziny od przyrządzenia, po lewej sok z sokowirówki, po prawej sok, który przyrządziła wyciskarka wolnoobrotowa.

Zasada działania sokowirówek

Proces wyciskania soku w sokowirówce polega na rozdrabnianiu składników poprzez szybko obracające się ostrza (do 12000 obrotów na minutę), następnie produkty poddane są sile odśrodkowej, sok przedostaje się przez małe otwory w sicie. Niestety podczas wirowania sok zostaje napowietrzony, przez co szybko się utlenia, po przyrządzeniu soku należy wypić go od razu, gdyż szybko traci swoje wartości odżywcze. Jeżeli odstawimy przyrządzony sok w sokowirówce, już po kilkunastu minutach ulegnie rozwarstwieniu.

Często można usłyszeć, że główną przyczyną mniejszych ilości odżywczych minerałów w sokach powstałych w sokowirówkach jest wysoka temperatura wytwarzana przez wysokie minerały. Nic bardziej mylnego. Jak już wcześniej wspomniałem, główną przyczyną słabszej jakości soków w porównaniu do tych powstałych w wyciskarkach wolnoobrotowych jest oksydacja, czyli utlenianie produktu. Owoce i warzywa to oprócz witamin i minerałów, to także enzymy i to właśnie od ich ilości zależy nasza jakość soku. W niezależnych badaniach udowodniono, że ich zawartość w sokach zrobionych przez sokowirówki waha się w przedziale 30 – 50%, gdy w soku wyciśniętym przez wyciskarkę wolnoobrotową wartość ta oscyluje w okolicach 90%.

Zalety wyciskarek wolnoobrotowych

Przed chwilą przytoczyłem dane o ilości enzymów we własnoręcznie przyrządzonych sokach. Wyniki te zdecydowanie promują wyciskarki wolnoobrotowe, jeśli mowa o sokach pełnych smaku i zdrowia. Wyciskarka wolnoobrotowa to także inne zalety, jednak przede wszystkim zależy nam na wysokiej jakości soku. Wyciskarka do soków pomoże przygotować nam ulubione napoje nie tylko z owoców, ale także z warzyw, w tym z warzyw liściowych (sałata, jarmuż, szpinak, natka pietruszki), z czym sokowirówka sobie już nie poradzi. To główne różnice jakie ma sokowirówka wolnoobrotowa, a sokowirówka. No właśnie sokowirówka wolnoobrotowa? Coraz częściej można usłyszeć takie określenie, a to nic innego jak ukryta pod tą nazwą wyciskarka wolnoobrotowa. Sama nazwa to oksymoron, gdyż z zasady wirowanie jest szybkie, zatem nie istnieje coś takiego, jak sokowirówka wolnoobrotowa.

Wyciskarka do soku to obecnie najlepszy wybór. Osobiście polecam wyciskarki wolnoobrotowe pionowe. Zaletami takiej wyciskarki jest nowoczesny design, wysokiej jakości materiały, nie zajmuje dużo miejsca i co najważniejsze czyszczenie jej jest banalnie proste. Składa się z niewielu części, a ich demontaż i montaż jest bardzo łatwy, tak samo jak ich mycie. Samo działanie wolnoobrotowej wyciskarki jest niezwykle proste. Za wyciskanie soków odpowiada wałek ślimakowy, który obracając się 43 razy na minutę, miażdży składniki i popycha je na sito, wyciskając sok.wyciskarka do soków

Podsumowanie

Soki bogate w enzymy i witaminy to podstawa naszej diety. Stosuje się je również podczas zachorowań na raka, stają się wtedy bardzo ważnym źródłem witamin dla organizmu. Dlatego ważnym jest, aby przyrządzone soki rzeczywiście były bogate w owe minerały i witaminy. Wybierając wyciskarkę wolnoobrotową dostajecie gwarancję otrzymania wspaniałych soków. Należy jednak pamiętać, że wyciskarka do owoców wyciskarce nierówna, tak samo jak sokowirówka sokowirówce. Wybierając produkt proszę pamiętać, że będzie to urządzenie często przez was używane, dlatego ważnym jest, aby było wykonane z wysokiej jakości materiałów i przede wszystkim spełniało wasze wymagania. W końcu nie ma nic ważniejszego od waszego zdrowia!