Przejdź do treści

Wpływ smogu na zdrowie

Wiosną i latem wszystko w porządku. Oddychasz pełną piersią. Ale gdy tylko pierwsze liście spadną z drzew, w gardle zaczyna się dziwne, nieustające drapanie. Każdego ranka budzisz się z chrypką, a chrząkanie nie opuszcza cię przez cały dzień. Gdy pierwsze zielone liście pojawiają się na drzewach a za oknem czuć wiosenny wietrzyk wszystko ustępuje, jak ręką odjął. Zastanawiasz się co może być przyczyną? Lepiej wyjrzyj za okno.

Smog ma wyjątkowo kiepski wpływ na nasze zdrowie. Nie tylko dusi i źle wpływa na samopoczucie, ale w dłuższej perspektywie może również prowadzić do poważnych chorób a nawet śmierci. W naszym kraju z powodu zanieczyszczonego powietrza co roku przedwcześnie umiera ponad 48 000 osób. Jak to możliwe?

Tam, gdzie jest smog, tam istnieją również groźne dla zdrowia substancje. Gęsta zawiesina, która w znacznej mierze narasta w okresie jesienno-zimowym to prawdziwa tablica Mendelejewa. Oprócz szkodliwych dla układu oddechowego i krwionośnego tlenków azotu, dwutlenku siarki i sadzy, smog zawiera też niebezpieczne dla układu nerwowego metale ciężkie (np. chrom, arsen, kadm, rtęć i ołów), a także rakotwórcze dioksyny, furany i benzo(a)piren – silny kancerogen.

Smog to prawdziwa tablica Mendelejewa (fot. Pexel, CC0 License)

Smog to prawdziwa tablica Mendelejewa (fot. Pexel, CC0 License)

Rakotwórczy benzo(a)piren

Benzo(a)piren czyli benzoalfapiren (BaP) to trująca substancja z grupy wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA), która wydziela się podczas spalania węgla (szczególnie tego złej jakości), drewna i śmieci, w tym także tworzyw sztucznych typu PET. Międzynarodowa agencja badań nad rakiem (IARC) już w latach 80-tych uznała go za główny czynniki powodujący raka u ludzi. Szacuje się, że od momentu zetknięcia się z trucizną do powstania zmian nowotworowych musi minąć około 15 lat.

Chociaż wraz z nadejściem wiosny ilość benzo(a)pirenu w powietrzu spada, to w naszym ciele zostaje on na dłużej. Ten szkodliwy związek kumuluje się w organizmie i z upływem czasu może prowadzić do poważnych uszkodzeń organów wewnętrznych – nadnercza i wątroby – a także układu odpornościowego i krwionośnego. Wpływa również na płodność i zdrowie płodu.

Dopuszczalne stężenie tej trującej substancji, określone w prawie unijnym wynosi 1 ng/m3, tymczasem w naszym kraju normy te przekroczone są rokrocznie o około 40%!. Według raportu Europejskiej Agencji Środowiska (EEA) ponad połowa najbardziej zanieczyszczonych miast UE leży w naszym kraju. Ekspert inicjatywy obywatelskiej Polski Alarm Smogowy – Andrzej Guła, szacuje, że statystyczny mieszkaniec Krakowa w ciągu roku wdycha ilość benzoalfapirenu równą 2,5 tys. wypalonych papierosów! Zanim więc następnym razem wrzucimy do pieca plastikową butelkę lub stare meble, zastanówmy się kilka razy jaki wpływ tego typu opał ma na zdrowie nas samych i naszych sąsiadów.

Benzo(a)piren to jedne z głównych czynników rakotwórczych (fot. Pexel, CC0 License)

Benzo(a)piren to jeden z głównych czynników rakotwórczych (fot. Pexel, CC0 License)

Szaro, aż głowa boli

Spałeś 7-8 godzin, nie budziłeś się, a rano i tak jesteś niewyspany? Bóle głowy, problemy z pamięcią czy koncentracją niekoniecznie muszą być konsekwencją niedospania, stresu czy spadku formy. By zdrowo funkcjonować nasz mózg i układ nerwowy potrzebują czystego powietrza i dotlenienia. Toksyczne substancje zawarte w smogu skutecznie to funkcjonowanie utrudniają, a lista ich przewinień jest długa. Od uczucia niepokoju, przez stany depresyjne, po przyspieszone starzenie się układu nerwowego, zmiany anatomiczne w mózgu czy udar.

Skoro wiemy, że na nasze zdrowie wpływa to, co jemy i pijemy, to dlaczego tak trudno uwierzyć nam, że taki sam wpływ ma również powietrze, którym oddychamy?

Z podrażnieniem na Ty

W czasie alarmu smogowego najbardziej cierpią te miejsca, które mają z nim bezpośredni kontakt. Substancje zawarte w zanieczyszczonym powietrzu podrażniają oczy, nos i gardło, wywołując charakterystyczne drapanie. Towarzyszy im często katar, kaszel, zapalenie zatok i problemy z oddychaniem. W większości przypadków ustępują one wraz ze spadkiem emisji pyłów w powietrzu. Jednak wśród osób, które mają “słabsze gardło” i częściej łapią infekcje dróg oddechowych, taki stan może doprowadzić do chronicznych problemów lub poważniejszych chorób.

Do prawidłowego funkcjonowania serce potrzebuje czystego powietrza (fot.Unplash)

Do prawidłowego funkcjonowania serce potrzebuje czystego powietrza (fot.Unplash)

Serce nie maszyna

Serce to niezwykły organ, który może pracować na pełnych obrotach nawet ponad 100 lat. W ciągu godziny przetacza około 350 litrów krwi, a w ciągu całego życia uderza około trzech miliardów razy! Jednak żeby sprawnie pracować potrzebuje tlenu wysokiej jakości. Kiedy zamiast czystego powietrza dostaje toksyczne substancje, nic dziwnego, że zaczyna szwankować. Smog skutecznie utrudnia pracę najważniejszego mięśnia w ludzkim ciele, prowadząc do zawałów, nadciśnienia tętniczego, choroby niedokrwiennej, zaburzenia rytmu i niewydolności serca. Winnym kłucia w klatce piersiowej wcale nie musi więc być wada organu, lecz środowisko w jakim przebywamy.

Oddycham ciężkim powietrzem

Smog wdziera się z każdym oddechem do wnętrza układu oddechowego. Nic dziwnego, że najbardziej obciąża płuca. Cząsteczki szkodliwych pyłów  zawieszonych PM10 i PM2,5 mają wielkość od 10 do nawet 2,5 mikrometra, co sprawia, że bez problemu przedostają się do naszych pęcherzyków płuc. Jeśli uzmysłowimy sobie, że po rozłożeniu pęcherzyków płucnych ich powierzchnia dorównywałaby wielkością boisku piłkarskiemu, to widzimy, jak duży obszar naszego ciała kumuluje zanieczyszczenia.

Zanieczyszczone powietrze powoduje częstsze infekcje dróg oddechowych, zaostrza objawy POChP, czyli przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, a także prowadzi do raka płuc. Osoby cierpiące na astmę w sezonie grzewczym mają szczególne powody do zmartwień, bo przez smog dochodzi u nich do zaostrzenia objawów choroby. W ich przypadku nie potrzeba mierników sprawdzających zanieczyszczenie powietrza. Wystarczy by wyszły na zewnątrz, by od razu odczuć skutki drażniących pyłów.

Dzieci wdychają śmieci

Smog nie oszczędza również dzieci, zarówno kilkulatków, jak i tych najmniejszych, znajdujących się jeszcze w brzuchu mamy. Zanieczyszczone powietrze może wpływać na niską wagę urodzeniową najmłodszych a nawet przyczynić się do poronienia, przedwczesnego porodu czy obumarcia płodu.

Na działanie smogu najbardziej narażony jest jednak układ oddechowy najmłodszych. W przeciwieństwie do dorosłych dzieci bardzo często oddychają buzią, a ich drogi oddechowe nie są jeszcze w pełni ukształtowane – są krótsze i węższe. Wraz z większą częstotliwością oddechów małego człowieka powoduje to znacznie większą styczność z zanieczyszczonym powietrzem i nieustanne stany zapalne. W konsekwencji obniża to odporność dziecka, może prowadzić do zatkania dróg oddechowych i duszności. A stąd już tylko krok do niedotlenienia i złej pracy układu krążenia.

Układ oddechowy dzieci jest dużo delikatniejszy, niż u dorosłych (fot. Pexel, Benzo(a)piren to jedne z głównych czynników rakotwórczych (fot. Pexel, CC0 License)

Układ oddechowy dzieci jest dużo delikatniejszy, niż u dorosłych (fot. Pexel, CCO License)

Popraw jakość powietrza od ręki

Na szczęście nie musisz poddawać się smogowi. Możesz działać, a ku temu masz pełen wachlarz opcji. Na początek spróbuj kilku prostych kroków, które ochronią ciebie i twoich najbliższych przed negatywnymi skutkami smogu oraz  poprawią warunki powietrza w najbliższym otoczeniu.

  • Nie wietrz mieszkania w czasie alarmu smogowego.
  • Zaproś do domu rośliny oczyszczające powietrze (np. draceny, fikusy, skrzydłokwiat).
  • W pomieszczeniach używaj oczyszczacza powietrza.
  • W czasie dużego zanieczyszczenia unikaj spacerów i większej aktywności na zewnątrz.
  • Wychodząc z domu, włóż maskę przeciwpyłową.
  • W samochodzie włącz nawiew w obiegu wewnętrznym.

Najwięcej czasu spędzamy w pomieszczeniach, dlatego warto zadbać o możliwie najlepszą jakość powietrza w domu czy w miejscu pracy, używając dopasowanego do Twoich potrzeb oczyszczacza. Wybierając odpowiedni sprzęt, zwróć uwagę na powierzchnię, jaką chcesz oczyszczać i dodatkowe funkcje (np.nawilżanie powietrza). Dzięki temu utrzymasz powietrze na zdrowym poziomie przez cały rok.

Alergie wziewne u dzieci – jak powstają? Jak im zapobiegać?

Statystyki zachorowań wskazują, że alergie u dzieci zdarzają się coraz częściej. Co jest powodem powstawania alergii? Czy można uchronić pociechę przed alergią wziewną? Jak pomóc małemu alergikowi w domu?

Alergie wziewne są wyjątkowo niebezpieczne, ponieważ nieleczone mogą prowadzić do rozwoju astmy. Dlatego nie warto bagatelizować podstawowych objawów choroby i najlepiej od samego początku wprowadzić odpowiednie środki zapobiegawcze i wspomagające.

Dzieci w grupie ryzyka

W przypadku dzieci obecnie dużą uwagę poświęca się alergiom pokarmowym. Alergie wziewne występują jednak z równą częstotliwością. Mogą się objawiać już u dwu-trzylatków, a niekiedy nawet u starszych niemowląt. Na całe szczęście, dzisiejsze środki farmakologiczne, a także możliwości dbania o higienę w domu są znacznie bardziej zaawansowane niż jeszcze kilkanaście lat temu. Alergia nie musi oznaczać wyroku skazującego na dyskomfort i złe samopoczucie.

Alergia wziewna u dzieci – przyczyny powstawania choroby

Mechanizmy rozwoju każdej alergii przebiegają w podobny sposób. Organizm w kontakcie z alergenem zaczyna produkować przeciwciała i produkować wzmożoną ilość histaminy. To substancja przeciwzapalna, która powoduje obrzęki, pokrzywki, łzawienie, a także duszności. Zdrowy organizm produkuje przeciwciała jedynie w odpowiedzi na wirusy i bakterie.  Alergie są reakcją na czynniki, które dla większości osób są neutralne, jednak z powodu błędnej interpretacji, przez organizm alergika traktowane są jako zagrożenie.

Część współczesnych lekarzy jest zdania, że odpowiedzią na pytanie, czym są powodowane alergie, jest nadmierna sterylność. Brak możliwości kontaktu z mikrobami i naturalnym środowiskiem sprawia, że układ immunologiczny zaczyna reagować na czynniki bezpośrednio go otaczające. Według innych specjalistów, winę za rozwój alergii u dzieci ponosi niemal permanentny kontakt z chemią gospodarczą, konserwantami żywności, smogiem i zanieczyszczeniami. Z pewnością dużą rolę odgrywają tutaj także czynniki genetyczne (dwoje rodziców alergików to ryzyko 30-60% rozwoju alergii u dziecka).

Rodzaje alergenów wziewnych

Alergeny wziewne dzielą się ze względu na miejsce i czas występowania:

  • wewnątrzpochodne – to wszystkie alergeny, z którymi dziecko może mieć kontakt przez cały rok wewnątrz pomieszczeń i we własnym domu. Zalicza się do nich kurz, sierść zwierząt, drobinki pleśni, lateks, roztocza, wełnę, pierze.
  • zewnątrzpochodne – to alergeny pojawiające się sezonowo i związane najczęściej z cyklami natury, jak pyłki drzew i traw. Dzieci z zaawansowaną alergią wziewną i astmą mogą też reagować na smog.

Objawy alergii wziewnej u dzieci

Przy pierwszych objawach alergii wziewnej, rodzice mogą pomylić ją z przeziębieniem albo infekcją bakteryjną górnych i dolnych dróg oddechowych. Nie jest to dziwne, ponieważ wiele z objawów faktycznie przypomina te choroby. Warto jednak mieć to na uwadze i poprosić pediatrę o dokładną diagnostykę, aby uniknąć niepotrzebnego leczenia antybiotykami.

Najczęstsze objawy alergii wziewnej u dzieci to:

  • przewlekłe i nawracające nieżyty górnych i dolnych dróg oddechowych
  • wodnisty katar
  • łzawienie oczu
  • nagłe napady kichania
  • kasłanie i męczący suchy kaszel, który może prowadzić do wymiotów
  • duszności i urywający się oddech
  • spanie z otwartymi ustami i głośne chrapanie
  • brak gorączki w trakcie infekcji.

Alergia wziewna i alergie krzyżowe

Wielokrotnie dowiedziono, że dzieci uczulone na konkretne pyłki, mogą reagować alergicznie na pewne składniki pokarmowe. Bywa tak np. w przypadku pyłków brzozy i jabłek. Z tego powodu dokładne określenie alergenów jest bardzo istotne – pomaga uniknąć nieprzyjemnych konsekwencji na innym tle.

Leczenie alergii wziewnej u dzieci

Zdiagnozowanie alergii wymaga szeregu badań i dokładnego wywiadu lekarskiego. Na ich podstawie alergolog ustala, w jaki sposób dziecko powinno być leczone. Przepisuje odpowiednie leki (na co dzień i w razie nagłej reakcji alergicznej). Pięciolatki i dzieci starsze mogą zostać skierowane na odczulanie, które przynosi bardzo dobre rezultaty w przypadku alergii wziewnych.

Oczyszczanie powietrza a zdrowie dziecka

W przypadku alergii wziewnej, a tym bardziej w przypadku astmy, kluczową rolę w komforcie małego pacjenta odgrywa powietrze, jakim oddycha. Należy pamiętać, że osoby uczulone np. na sierść zwierząt częściej reagują alergicznie na kurz. Dlatego do pełnego komfortu nie wystarczy najczęściej jedynie zrezygnowanie z posiadania zwierząt domowych. Dobrym sposobem na wygodne, w pełni bezpieczne, a do tego efektywne oczyszczanie powietrza jest dobranie dopasowanego do kubatury pomieszczenia oczyszczacza. Niektóre modele mogą dodatkowo jonizować i sterylizować powietrze, co jest szczególnie przydatne w okresie wzmożonej emisji pyłków (wiosna, lato).

Oprócz czystości, ważnym parametrem powietrza jest także jego wilgotność. Zbyt suche powietrze sprzyja podrażnieniom błony śluzowej i może zwiększać podatność na negatywne działanie czynników zewnętrznych. Tutaj z pomocą przychodzą niewielkie nawilżacze ustawiane czasowo, uruchamiane automatycznie.

Alergie wziewne wymagają leczenia farmakologicznego, jednak zagwarantowanie odpowiednich warunków zmniejsza ryzyko rozwoju choroby.

Astma, a smog

Kwestia czystego powietrza jest bardzo ważna dla astmatyków. Astma potrafi znacząco utrudnić życie. Wszechobecny smog potęguje jej objawy. Jak sobie radzić z taką sytuacją? Zwłaszcza, wtedy, kiedy nawet słynne, górskie sanatoria, szczycące się nieskazitelnie czystym powietrzem, obecnie borykają się z problem smogu. Sytuacja jest poważna. Osoby chorujące na astmę, często też posiadają różne alergie, które dodatkowo utrudniają i tak już niełatwą egzystencję. Sytuacja najlepiej wygląda latem. Objawy choroby maleją. Dzieję się tak dlatego, iż powietrze staje się czyste. Najgorzej sytuacja wygląda podczas trwania sezonu grzewczego.

Płuca

Polska wiedzie prym w niechlubnym rankingu miast, w których zanotowano przekroczone normy pyłów zawieszonych w powietrzu. Świadomość w tym temacie zaczyna wzrastać, jednak wciąż robimy za mało, żeby pozbyć się problemu. A przecież dotyczy to nas wszystkich i w dużym stopniu zagraża naszym życiom. Gospodarka oparta głównie na paliwach kopalnianych może doprowadzić do katastrofy. Według szacunkowych danych Światowej Organizacji Zdrowia w Polsce z powodu smogu śmierć ponosi prawie 50 tyś. osób rocznie.

Wpływ zanieczyszczenia powietrza na rozwój astmy

 

Skupmy uwagę na ludziach chorujących na schorzenia układu oddechowego. Astma, bo o niej mowa to przewlekła, zapalna choroba dróg oddechowych charakteryzująca się różnorodnymi i nawracającymi objawami, zwężeniem dróg oddechowych i skurczem oskrzeli. Niegdyś choroba zawodowa osób pracujących w silnie zapylonych zakładach pracy, obecnie, właśnie poprzez smog, staje się chorobą cywilizacyjną. Dlatego tak ważna staję się kwestia zanieczyszczenia powietrza. Kiedy wszelkie normy zostają przekroczone, osoby chorujące na astmę nie powinny wychodzić z domu. W teorii, w praktyce zaś jest to praktycznie niemożliwe. Osoby te pracują, uczą się w szkole, po prostu muszą wychodzić z domów. Wyobraźcie sobie jaki wpływ ma smog na osoby zdrowe, problemy z oddychaniem, suchość w gardle, podrażnione śluzówki, bóle głowy, senność, brak koncentracji, a teraz pomnóżcie te efekty kilka razy, tak wpływa smog na astmatyków.

Każda podróż do pracy, do sklepu na zakupy, czy zwykły spacer staje się uciążliwością. Czynności na pozór banalne zostały naznaczone sporym ryzykiem, które mogą mieć niebezpieczne, zdrowotne konsekwencje. Możemy też do listy dodać wszelkiego rodzaju alergie. Wdychając niebezpieczne związki w dużym stopniu osłabiamy swój organizm. Nasz system immunologiczny zostaje uszkodzony, przez co łatwiej popadamy w różnego rodzaju choroby i uczulenia na nowe alergeny. Najstraszniejszy jest fakt, że najbardziej dotyczy to dzieci, które o wiele bardziej są podatne na wszelkiego rodzaju zanieczyszczenia w powietrzu. Ich organizmy ulegają większemu i nieodwracalnemu zniszczeniu.

 

Co najgorsze liczba ludzi chorujących na astmę drastycznie wzrasta. Główną przyczyną jest wspomniane zanieczyszczenie powietrza. To nie do pomyślenia, że każdego dnia wychodząc z domu jesteśmy narażeni na poważne komplikacje zdrowotne. Musimy zadbać o zdrową przyszłość dla siebie i naszych dzieci.

 

inhalator

Skuteczne sposoby na złagodzenie objawów choroby

 

Jak sobie radzić w takiej sytuacji? Jak uratować swoje zdrowie, a nawet życie? Rozwiązaniem stają się oczyszczacze powietrza. Myślimy, że będąc zamknięci w domu nic nam nie grozi, a powietrze w mieszkaniu jest czyste. Nic bardziej mylnego. Niestety to, co za oknem przedostaje się do naszych domostw. Dlatego warto zainwestować w dobrej jakości oczyszczacz powietrza, którego wyśmienity i wysokiej jakości system użytych filtrów oczyści powietrze w naszych domach, oskrzelach i płucach. Główną prace wykonuje filtr HEPA 13, który zatrzymuje do 99.97% pyłów, w tym główne składniki smogu, t.j. pyły PM 10 i PM 2.5, a także zarodniki pleśni, roztocza i pyłki roślinne. Zastosowany jest również filtr węglowy, który pochłania toksyczne i silnie kancerogenne związki chemiczne (benzo(a)piren), a także usuwa nieprzyjemne zapachy (dym papierosowy, odpady). Jednak to co naprawdę czyni oczyszczacze powietrza wyjątkowymi to filtr jonowy.

System Plasmacluster uwalnia w powietrze jony dodatnie i ujemne, których zadaniem jest neutralizacja cząsteczek wirusów, bakterii i zarodników pleśni. Po zastosowaniu wszystkich filtrów powietrze w domu staje się czyste, a i my sami mamy więcej energii i przede wszystkim stajemy się zdrowsi. Ważny elementem, który jest wręcz niezbędny przy astmie, to dobrze nawilżone powietrze. Na szczęście wiele oczyszczaczy powietrza posiada także funkcję nawilżacza. Nie dość, że oczyścimy powietrze w naszych domach, to jeszcze odpowiednie je nawilżymy. Należy zwrócić uwagę, by zastosowany nawilżacz, był nawilżaczem ewaporacyjnym.

Pozostaje pytanie jak chronić siebie i najbliższych poza swoim domem?  Maski antysmogowe, bo o nich mowa, to wysokiej jakości produkty, które poprzez system filtracji zatrzymują prawie 100% zanieczyszczeń, a my oddychamy oczyszczonym powietrzem. Do wyboru duża gama wzorów i rodzajów. Od dzisiaj nie musimy się ograniczać. Zakładając taką maskę śmiało możemy korzystać z zimowej aury, nie martwiąc się o swój stan zdrowia. Warto wspomnieć o dostępności masek dla alergików, które pozwolą wyeliminować najcięższe objawy, podczas miesięcy najsilniejszego pylenia.

Żadnymi produktami nie wyleczymy astmy, jednak możemy zdecydowanie wyeliminować czynniki, które naszą chorobę potęgują. Naprawdę warto to zrobić!